Turyn
Włochy - inne przewodniki
Florencja 
Genua
Historia
Zanim Turyn stał się pierwszą stolicą Włoch, przez wiele wieków pozostawał w strefie wpływów francuskich. Od XI w. miasto znajdowało się w rękach dynastii sabaudzkiej, która słynęła z twardych rządów.
Dzisiejszy Turyn jest znany przede wszystkim jako ojczyzna Fiata. Lecz to nie wszystko. Turyn to także wielka architektura barokowa (prace przeprowadzane od XVII w. prawie zupełnie zlikwidowały średniowieczną strukturę urbanistyczną), druga w świecie kolekcja egiptologiczna, centrum wydawnicze, miasto, gdzie wciąż żywe są tradycje teatralne (miasto chętnie sponsoruje imprezy i festiwale teatralne). Turyn to także miejsce młodego jeszcze Muzeum Kina, które zyskuje coraz większą sławę.
Warto zobaczyć
Historycznym centrum miasta jest piazza Castello. W centralnej części placu znajduje się Palazzo Madama (czynne: dziedziniec i klatka schodowa wt.-pt., nd. 9.00-19.00, sb. 9.00-20.00, wstęp wolny), a po lewej stronie Palazzo Reale (czynne: 8.30-19.30 z wyjątkiem pn., 6,50 EUR i 3,25 EUR). Historia Palazzo Madama sięga XIII w., kiedy to powstały dwie wieże, zalążki przyszłego pałacu. Impuls do rozwoju, nie tylko tego jednego budynku, dała Krystyna Francuska, żona Wiktora Amadeusza I. Na jej życzenie budową i restrukturyzacją wielu zabytków Turynu zajął się Juvarra. Projekt pałacu Madama nie został zrealizowany w całości - powstała jedynie fasada. Od 1934 r. ma tu siedzibę Museo Civico dell'Arte Antica (Muzeum Sztuki Starożytnej, czynne wt.-pt., nd. 10.00-18.00, sb. 10.00-20.00, 7,50 EUR). Zbudowany w 1. poł. XVII w. na planie kwadratu z wewnętrznym dziedzińcem Palazzo Reale był siedzibą książąt sabaudzkich, a następnie pierwszego króla Włoch do 1865 r. Warto zobaczyć Galerię della Sacra Sindone (galerię Całunu Turyńskiego), skąd można przejść do kolejnych pomieszczeń pałacu. Na tyłach zamku położone są ogrody królewskie i pełen ciekawych eksponatów skład broni (Armeria Reale) z XVI-XIX w. Lewą stronę placu Reale zamyka palazzo Chiablese - mieszczący dekoracje w stylu rokoko. Na przylegającym do pałacu po lewej stronie placyku znajduje się katedra (duomo). Fasada kościoła jest jedynym w Turynie przykładem renesansu. Absyda katedry chowa się w budynku pałacu, a po jej lewej stronie znajduje się kaplica z Całunem Turyńskim (Sacra Sindone). Relikwia bardzo rzadko pokazywana jest publicznie. Niewiele pozostało w Turynie śladów obecności rzymskiej: po prawej stronie bazyliki znajduje się teatr rzymski, a na piazza Augusto - Porta Palatina (Brama Palatyńska).
Przy placu w XVII-wiecznym Palazzo di Cittŕ mieści się siedziba władz miejskich. Przy XVIII-wiecznej via Garibaldi znajdują się dwa znaczące kościoły: SS. Trinitŕ (św. Trójcy) - wnętrze zdobione marmurem wg projektu Juvarry - oraz SS. Martiri (św. Męczenników). Przy skrzyżowaniu z via Milano znajduje się barokowy kościół Corpus Domini zbudowany na pamiątkę cudu (wg legendy w tym miejscu ze skradzionej monstrancji wypadła hostia, a następnie wzniosła się do nieba). Przy via Milano znajduje się pseudogotycki kościół S. Domenico (przebudowany w XVIII w. i odbudowany w stylu gotyckim na pocz. XX w.). Niedaleko piazza Giulio znajduje się Santuario della Consolata (Matki Boskiej Pocieszenia), kościół, którego początki sięgają VI w.
Będąc w Turynie można zajrzeć do Accademia delle Scienze (Akademia Nauk; aktualnie zamknięta z powodu remontu). Obiekt posiada ciekawą fasadę i mieści Muzeum Egipskie (8.30-19.30, zamknięte w pn., wstęp: 6,50 EUR) i Galerię Sabaudzką (8.30-14.00, zamknięte w pn., wstęp: 4 EUR). Innym ciekawym obiektem jest Mole Antonelliana (wt.-pt., nd.: 9.00-20.00, sb. 9.00-23.00), zamknięte w pon., wstęp z wjazdem na szczyt Mole 6,80 EUR i 5,20 EUR). W czasie, kiedy powstał Mole Antonelliana (2. poł. XIX w.), był najwyższym budynkiem świata. Dzisiaj mieści Muzeum Kina, jedno z największych i najbardziej oryginalnych muzeów. Wizyta w muzeum jest godna polecenia nie tylko dla kinomanów, ale i wszystkich, którzy lubią dobrą zabawę. A wjazd na szczyt Mole to obowiązkowy „przystanek" w czasie wizyty w Turynie.
Do najbardziej ożywionych miejsc w Turynie trzeba zaliczyć Piazza Porta Castello. Na co dzień mieści się tu targ, a w sobotnie poranki obok placu ma miejsce giełda staroci. Pierwszy murowany most Turynu powstał w epoce napoleońskiej przy piazza Vittorio Veneto. Stąd można spacerować wzdłuż rzeki aż do Castello del Valentino i imitacji średniowiecznego miasteczka. Sam zamek jest konstrukcją XVII-wieczną, wybudowaną na wzór zamków francuskich z XVI w. i zdobioną na życzenie Krystyny Francuskiej (wizyta w zamku po wcześniejszej rezerwacji). Po lewej stronie zamku mieści się Ogród Botaniczny o powierzchni 27 tys. m˛ założony przez Wiktora Amadeusza II na początku XVIII w. Można tu znaleźć rzadkie okazy roślin, zielarnię i bibliotekę.
Dojazd
Do Turynu - jedego z największych miast włoskich - można dojechać na wiele sposobów: samochodem z Mediolanu autostradą A4, z Genui - kolejno autostradami A26 i A21, od strony Francji przez Val di Susa - autostradą A32, a z Aosty - autostradą A5.
Informacje praktyczne
Informacja turystyczna:
Informację turystyczną znajdziemy na dworcu kolejowym Porta Nuova, przy torze 17.
Noclegi
Hotel San Carlo*, piazza S. Carlo 197, tel.: +39 01 15627846.
B&B Lingotto, via Rocca delle Baldi 23, tel.: +39 01 16638878.
B&B Zoe, corso Tassoni 97, tel.: +39 01 1744832, http://www.zoebedandbreakfast.it.
Youth Hostel Torino, via Alby 1, tel.: +39 01 16602939, e-mail: ostello.torino@libero.it.
Gastronomia
Conservatorio, via Mazzini 12, tel.: +39 01 1835003.
Saletta, via Belfiore 37, tel.: +39 01 16687 867.
Trattoria della Posta, strada Mongreno 16, tel.: +39 01 18980193, godna uwagi jest tu ilość i jakość proponowanych serów.
Okolice
Niedaleko Turynu (ok. 10 km) znajduje się widoczne z miasta wzgórze z bazyliką. Budynek powstał na życzenie Wiktora Amadeusza II wg projektu Juvarry. Bazylice Superga nadano klasycyzującą formę, świątynia posiada wysoką kopułę. W krypcie znajdują się groby Sabaudów.
Również 10 km od Turynu, na wzgórzu, znajduje się park z willą królewską Stupinigi (dzieło Juvarry z 1730 r.). Stąd król udawał się na polowania. Willa urządzona jest w stylu rokoko, obecnie mieści muzeum sztuki meblarskiej.
W Moncalieri (tuż poza południowymi granicami Turynu), przemysłowym miasteczku nad Padem, znajduje się królewski zamek Sabaudów z XIII w., którego ostatnią przebudowę przeprowadzono w XVIII w. Zamek jest udostępniony dla zwiedzających w czw., sb., nd. w godz. 9.30-18.00, wstęp 3 EUR.
Rivoli (na wschód od Turynu), dzisiejsze centrum przemysłowe u wrót Turynu, było siedzibą dworu sabaudzkiego w średniowieczu. Znajduje się tu Casa del Conte Verde (Dom Zielonego Księcia) z XV lub XVI w. oraz zamek z XVIII w., zbudowany częściowo wg projektu Juvarry.